Sunday, 27 November , 2022
امروز : یکشنبه, ۶ آذر , ۱۴۰۱ - 1 جماد أول 1444
شناسه خبر : 4186
  پرینتخانه » اخبار, تصوف تاریخ انتشار : 26 اردیبهشت 1401 - 11:08 |

باطن‌گرایی، شاه‌‌‌کلید عرفان

وقتی آدمی متوجه شد انسان علاوه بر ظاهر و بدن، دارای ابعاد دیگری نیز هست، رابطه‌اش با خود خلاصه نمی‌شود در نظافت، تهیه پوشاک، خوراک و امور دیگر، بلکه به تغذیه ابعاد فکری و روحی نیز می‌رسد.
باطن‌گرایی، شاه‌‌‌کلید عرفان

در هر مکتب فکری و علمی، یک مفهوم محوری وجود دارد که شاه‌کلید و منظومه فکری آن مکتب به‌ شمار می‌رود. در دانش فلسفه، آن مفهوم کلیدی، وجود است؛ در علم کلام، الله و صفات او؛ در روان‌شناسی، ذهن و روان. در عرفان، آن مفهوم عبارت است از باطن در برابر ظاهر. عارفان، همه‌ چیز را به ظاهر و باطن تقسیم می‌کنند: جهان هستی ظاهری دارد و باطنی. انسان، ظاهری دارد و باطنی‌. دین، ظاهری دارد و باطنی. منشأ این تقسیم، این دو آیه‌ شریفه‌ قرآن الهام گرفته‌‌است: «منبع و خزانه آن نزد ماست ولی ما از آن بر عالم خلق به اندازه معین فرو می‌فرستیم»¹ و « خدا اول و آخر و ظاهر و باطن است و او به هر چیزی داناست»². همچنین آن روایت مشهور درباره ذومراتب بودن دین و قرآن می‌فرماید: قرآن، ظاهری دارد و باطنی و باطن آن هم باطنی دارد، تا هفت باطن یا هفتاد باطن.³

بنابراین وقتی متوجه شدیم قرآن، علاوه بر جلد، خط و سطر، مغز، روح و باطن دارد، در خصوص با او نیز ارتباط روحی پیدا می‌کنیم، لذا همان‌طور که برای دست زدن به جلد و جسم قرآن، طهارت ظاهری داریم، برلی ارتباط با نور و روح قرآن نیز طهارت باطنی لازم است و دسترسی به حقایق باطنی قرآن، طهارت روحی می‌خواهد و این مقصود آیه ۷۹ سوره واقعه است:« لا یمسه الّا المطهّرون».

وقتی آدمی متوجه شد انسان علاوه بر ظاهر و بدن، دارای ابعاد دیگری نیز هست، رابطه‌اش با خود خلاصه نمی‌شود در نظافت، تهیه پوشاک، خوراک و امور دیگر، بلکه به تغذیه ابعاد فکری و روحی نیز می‌رسد. شخص عارف هم وقتی دین، انسان، قرآن و زندگی را به دو قسم باطنی و ظاهری تقسیم کرد، وقایع زندگی را هم چنین تحلیل کرده و عشق‌ها، لذت‌ها، اقدامات و هر چه را که در این دنیاست، صوری و طفیلی به شمار می‌آورد.

نکته حائز اهمیت آن است که اگر از همه ظاهرها عبور کرده و به باطن برسیم، همه باطن‌ها خود دارای باطنی هستند که آن خداست. خداوند، باطن باطن‌هاست.

انسان غرق در اقیانوس رحمت الهی است اما غافل است. زمانی متوجه حضور فراگیر خدا می‌شود که گوشش را بگیرند و به دنیای دیگر پرتش کنند که سراسر حضور است. آنگاه متوجه می‌شود که هر چه بوده خدا بوده. تفاوت عارف با غیرعارف، همین است که غیرعارف، زمانی متوجه وجود و حضور خدا می‌شود که گوشمالی شود و با مرگ، وارد جهان آخرت گردد، اما عارف حتی وقتی در این دنیاست، متوجه حضور خدا در همه‌جا و همه‌چیز است. او همه‌چیز را با حضور خدا می‌بیند و می‌گوید: عالم محضر خداست؛ در محضر خدا معصیت نکنید.⁴

 

۱. سوره مبارکه حجر، آیه۲۱

۲. سوره مبارکه حدید، آیه۳

۳. المیزان فی تفسیر القرآن، جلد۱، صفحه۷

۴. صحیفه امام، جلد۸، صفحه۱۱۲

به اشتراک بگذارید
تعداد دیدگاه : ۰

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.